Informatiebeveiliging (IB) in de publieke sector is hot. Het vakgebied informatiebeveiliging is in gemeenteland continu in beweging, zeker nu de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) per 1 januari 2020 van kracht is geworden. Deze baseline geldt voor zowel gemeenten, het Rijk, waterschappen als provincies. De BIO vervangt de bestaande baselines informatieveiligheid zoals de BIG, BIR, BIR2017, IBI en BIWA. Met de introductie van de BIO ontstaat één gezamenlijk normenkader voor informatiebeveiliging binnen de gehele overheid, gebaseerd op de internationaal erkende en actuele ISO-normen. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) staat dus voor een eenduidige, stevige en veilige digitale overheid. De hoeveelheid regelgeving en technische eisen is evenwel zo groot dat een gestructureerde aanpak noodzakelijk is.

In deze actuele cursus, die specifiek is ontwikkeld voor gemeenten, ontvangt u een compleet overzicht van informatiebeveiliging in de gemeentelijke organisatie. Als uitgangspunt voor het gemeentelijk informatiebeveiligingsbeleid wordt gebruikgemaakt van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De cursus rust verder op de twee belangrijke pijlers voor een succesvolle invoering en borging van uw informatiebeveiligingsbeleid. Ten eerste op het gebied van techniek en organisatie, waarin een informatiebeveiligingsbeleid, risicoanalyse en informatiebeveiligingsplan worden opgesteld. Ten tweede op het gebied van houding en gedrag, bijvoorbeeld door het creëren van security awareness. Alle standaarden die van toepassing zijn voor uw gemeente, wat deze inhouden, hun samenhang en wat de belangrijkste valkuilen zijn, komen aan bod. Al met al een complete cursus om op strategisch en tactisch niveau informatiebeveiliging op een procesmatige wijze in uw organisatie in te bedden.

Wat kan ik na deze training?

De cursus Informatiebeveiliging voor gemeenten geeft u een overzicht van en een oplossing voor alle uitdagingen die samenhangen met de gemeentelijke informatiebeveiliging. In deze actuele en diepgaande cursus wordt specifiek ingegaan op de gemeentelijke normen, wetten en regelgeving. U leert hoe u op een pragmatische wijze, in lijn met de verplichtingen die aan gemeenten worden opgelegd, informatiebeveiliging op een effectieve en efficiënte wijze kunt implementeren en beheren. U leert beslissingen te onderbouwen, risico’s te herkennen en alert te zijn op de gevolgen.

Voor wie is deze training geschikt?

Wilt u zich het hele werkveld van de informatiebeveiligingsmanager in de gemeentelijke organisatie eigen maken? Dan is deze actuele en diepgaande cursus de juiste keuze voor u. Wij denken aan de volgende gemeentefunctionarissen: security managers, security coördinatoren, IT managers, IT auditors, consultants, systeem- en netwerkbeheerders, functionarissen gegevensbescherming (FG) / privacy officers, (hoofden) burger-/publiekszaken, beheerders basisregistratie, beveiligingsbeheerders GBA of beveiligingsfunctionarissen PUN/RR en leveranciers.

De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is van belang voor álle medewerkers van gemeenten. Daarom is deze actuele cursus zeer zeker ook relevant voor het College van B&W, gemeentesecretarissen, (lijn)managers, beleidsmakers, applicatiebeheerders en systeemeigenaren.

Duur training

Deze schriftelijke cursus bestaat uit negen lessen die u wekelijks, twee-wekelijks of in één keer kunt ontvangen. De studiebelasting bedraagt ongeveer vier uur per les. 

Globale inhoud

LES I
Informatiebeveiliging voor gemeenten

• De kernbegrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid
• De mens: personeelsbeleid, awareness, social engineering
• Organisatie: beleid, beheersing
• Risicomanagement: methodes en technieken
• Techniek: toegangsbeveiliging, netwerken en systemen, applicaties en software ontwikkeling, fysieke beveiliging, bedrijfscontinuïteit
• Actuele ontwikkelingen
• Terminologie

LES II
Informatieveiligheid in de gemeentelijke organisatie

• De rol van de gemeenteraad en het college van B&W
• De ambtelijke organisatie: de gemeentesecretaris, management, burgerzaken, ruimtelijke ordening en milieu en de omgevingsdienst, het sociale domein, ondersteunende afdelingen
• De beveiligingsorganisatie: personeelszaken, facilitaire ondersteuning (fysieke beveiliging), IT/I&A
• Rollen en verantwoordelijkheden: CISO, IT security manager, overige beveiligingsfunctionarissen (bijv. op het vlak van BRP, SUWI)

LES III
Informatiebeveiliging voor gemeenten – beleid en beheersing

• Resolutie informatieveiligheid Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
• Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD): aansluiten bij de IBD, ACIB & VCIB functies, incident preventie, detectie en coördinatie
• Het Information Security Management System (ISMS): doelen, implementatie, onderhoud, rapportage, systemen en producten
• Beleid: strategie, beleidsregels en beoordeling
• Beheer van incidenten: procedures, reageren op incidenten, rapportage
• Casus

LES IV
Informatieveiligheid – normenkaders, baseline en maatregelen

• ISO normen: ISO 27001, ISO 27002, NEN 7510, NEN 7512, NEN 7513
• Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO)
• Implementatie van de BIO: randvoorwaarden, succesfactoren, praktische handvatten

LES V
Informatiebeveiliging – informatie en systemen

• Classificatie van informatie en systemen
• IT beheer processen: ITIL, BiSL, ASL
• Werkplekken: dik, dun of virtueel? Best practices, tele/thuiswerken
• Mobiele apparatuur: ontsluiten van informatie en systemen, MDM (Mobile Device Management), BYOD (Bring Your Own Device), best practices
• Centrale systemen: applicaties, databases, netwerken, opslag, back-up en beheer van centrale systemen
• Koppelingen: intern, extern, basisregistraties
• Beheer en onderhoud: kwetsbaarheden identificatie en registratie, patch management, logging en monitoring, SIEM

LES VI
Informatiebeveiliging – de grote boze buitenwereld

• Inkoop: inkoopproces, inkoopvoorwaarden, aanbestedingen, checklists
• Outsourcing: regie, verantwoordelijkheden, implementatie, naleving
• Externe hosting en cloud diensten: IaaS, PaaS, SaaS, juridische aandachtspunten, exit strategie
• Ketenpartners: informatiebeveiliging in ketensamenwerking, overheid, marktpartijen

LES VII
Risicomanagement

• Adresseren of negeren: voorkomen, detecteren, repressie en corrigeren, mitigeren, accepteren
• Soorten risico’s: politiek-bestuurlijk, operationeel, financieel, reputatie risico’s
• Soorten risicoanalyse
• Gereedschappen: nulmeting, GAP analyse, afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyse
• Rapportages
• Planning & control cyclus

LES VIII
Informatiebeveiliging voor gemeenten – wet en regelgeving

• Relevante wet- en regelgeving
• Verplichtende zelfregulering VNG
• Basis Registratie Personen (BRP) en Registratie Niet Ingezetenen (RNI): plichten van de gemeente, hergebruik van gegevens in andere systemen, logging en rapportages
• Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI): basiseisen, interne uitwisseling gegevens, ketensamenwerking, logging en rapportages
• De Algemene Verordenings Gegevensbescherming (AVG): principes, rechten van de burger, plichten van de gemeente, de bewerkersovereenkomst, Privacy Impact Assesments (PIA)
• Wet Meldplicht Datalekken: inhoud, consequenties voor de gemeente

LES IX
Informatiebeveiliging voor gemeenten – naleving en audits

• Rapportages: aan wie wordt wat en hoe gerapporteerd?
• Contracten met derden: functionele of technische eisen, wijze van rapporteren, hoe zorgt u dat het contract wordt nageleefd?
• Audit principes: opzet, bestaan en werking
• Hoera! De auditor is er weer: voordelen van een audit, interne auditdienst, de externe auditor
• Voorbereiden op een audit: bewijslast verzamelen, algemene vereisten, de jaarrekening controle, DigiD, SUWI, BRP
• Single audit framework
• Security scans: vulnerability scans, penetratie testen, red teaming, responsible disclosure
• Concrete hulpmiddelen